คู่มือ
วิธีคุยกับคนที่ไม่ได้พูดภาษาเดียวกับคุณ
สิบวิธีที่ใช้ได้จริงในการคุยกันให้รู้เรื่องแม้ไม่มีภาษากลาง พูดอย่างไร อะไรที่ควรเลี่ยง และใช้แอปแปลภาษาอย่างไรไม่ให้บทสนทนาสะดุด
บทสนทนาข้ามกำแพงภาษาส่วนใหญ่ล้มเหลวด้วยเหตุผลเดิมๆ คือ ประโยคยาวเกินไป คำที่แปลไม่ได้ และต่างคนต่างรอให้อีกฝ่ายเริ่มก่อน ข่าวดีคือทุกข้อมีวิธีแก้ง่ายๆ นี่คือสิบวิธีที่ได้ผล ไม่ว่าคุณจะใช้แอปแปลภาษา รู้ภาษาของอีกฝ่ายแค่ไม่กี่คำ หรือมีแค่สองมือ
1. เริ่มด้วยการบอกปัญหาตรงๆ
แค่พูดสั้นๆ ว่า “ขอโทษนะ พูดภาษาญี่ปุ่นไม่ได้ ลองคุยผ่านอันนี้ได้ไหม?” บรรยากาศก็เปลี่ยนแล้ว อีกฝ่ายจะเลิกสงสัยว่าทำไมคุณถึงลังเล และทั้งคู่ก็ช่วยกันแก้ปัญหาเดียวกัน ถ้ารู้คำว่า “ขอโทษ” หรือ “ขอบคุณ” ในภาษาของเขา ก็พูดไปเลย ไม่เสียอะไร แต่ได้ความอดทนกลับมาเยอะ
2. หนึ่งประโยค หนึ่งเรื่อง
“ฉันจองห้องไว้สองคืน แต่ในใบยืนยันเขียนว่าคืนเดียว แล้วก็อยากถามว่าจะอยู่ถึงวันอาทิตย์ได้ไหม” คือสามประโยคที่ซ่อนอยู่ในประโยคเดียว แยกออกมาแบบนี้:
- ฉันจองห้องไว้สองคืน
- ในใบยืนยันเขียนว่าคืนเดียว
- อยู่ถึงวันอาทิตย์ได้ไหม?
ประโยคสั้นเข้าใจง่ายกว่าเมื่อเป็นภาษาที่เรายังเรียนอยู่ และง่ายกว่ามากสำหรับผู้แปล ไม่ว่าจะเป็นคนหรือเครื่อง ที่จะแปลให้ถูก
3. ใช้คำง่ายๆ ไม่ใช่สำนวน
“ฝนตกเหมือนฟ้ารั่ว” “ง่ายเหมือนปอกกล้วยเข้าปาก” และ “น้ำขึ้นให้รีบตัก” แปลออกมาแล้วไม่รอด พูดสิ่งที่หมายถึงตรงๆ ไปเลย: “ฝนตกหนักมาก” “ง่ายมาก” “รีบทำตอนที่มีโอกาส” การประชดประชันและมุกที่อาศัยการเล่นคำก็เหมือนกัน แปลออกมาแล้วจะไม่มีความหมาย หรือแย่กว่านั้น กลายเป็นตรงข้ามกับที่ตั้งใจพูด
4. พูดช้าลง ไม่ใช่ดังขึ้น
พูดดังขึ้นไม่ได้ช่วยให้ใครเข้าใจ แต่พูดช้าลงนิดหน่อยและเว้นจังหวะสั้นๆ ระหว่างประโยคช่วยได้ พูดให้ครบทุกคำ: “ไปด้วยกันไหม” ดีกว่า “ไปป่ะ”
5. ให้ดูตัวเลขและชื่อ
ราคา วันที่ เวลา ที่อยู่ และชื่อ คือจุดที่ความเข้าใจผิดทำให้เสียหายมากที่สุด เขียนให้ดู ชี้ให้ดู หรือชูนิ้วบอก ชื่อถนนที่พิมพ์บนหน้าจอดีกว่าชื่อเดียวกันที่ออกเสียงสามแบบ
6. เช็กว่าอีกฝ่ายเข้าใจ
ขอให้อีกฝ่ายทวนส่วนที่สำคัญกลับมา: เวลา ชานชาลา ขนาดยา “สรุปคือชานชาลา 4 เวลา 10:15 ใช่ไหม?” ใช้เวลาแค่สองวินาที แต่จับข้อผิดพลาดได้เกือบหมดก่อนจะเป็นเรื่อง
7. ให้เขาตอบให้จบ
เวลาที่ใครสักคนพูดผ่านผู้แปล หรือพูดในภาษาที่ไม่ใช่ภาษาแม่ เขาต้องใช้เวลาสักครู่กว่าจะพูดจบ อย่าแทรกตอนที่เขาหยุดครั้งแรก ครึ่งหลังของประโยคมักเป็นส่วนที่สำคัญ
8. ใช้แอปแปลที่พูดออกเสียง
การแปลที่มีแค่ข้อความทำให้การคุยกลายเป็นการส่งโทรศัพท์ไปมา แอปแปลเสียงที่พูดคำแปลออกมาทำให้คุณยังมองหน้ากันได้ ใน Kenly คุณวางโทรศัพท์ไว้ตรงกลาง ต่างคนต่างเลือกภาษาของตัวเอง แล้วแตะไมค์เมื่อถึงตาพูด Kenly จะแสดงคำแปลบนหน้าจอครึ่งของอีกฝ่ายและพูดออกเสียงให้ ครึ่งของเขาจะกลับหัว เพื่อให้อ่านได้จากอีกฝั่งโต๊ะ
9. แก้ที่ผิด แทนที่จะเริ่มใหม่
การแปลด้วยเครื่องมักฟังชื่อ ตัวเลข และคำแปลกๆ ผิด เมื่อเกิดขึ้น ให้แก้ประโยคนั้น แทนที่จะพูดทั้งประโยคซ้ำให้ดังขึ้น ใน Kenly คุณกดค้างที่ประโยคที่ฟังผิด แก้ให้ถูก แล้วคำแปลจะเปลี่ยนตาม ถ้าไม่อยากพูดอะไรออกเสียงเลย ก็พิมพ์ได้ แล้ว Kenly จะพูดคำแปลให้
10. รู้ว่าเมื่อไรควรใช้ล่ามมืออาชีพ
แอปแปลภาษาเหมาะมากสำหรับเคาน์เตอร์โรงแรม ตลาด เพื่อนบ้าน หรือคุณปู่คุณย่าของแฟน แต่มันไม่ใช่สิ่งทดแทนล่ามที่มีคุณสมบัติ เมื่อความเข้าใจผิดอาจทำร้ายใครบางคน เช่น การวินิจฉัยโรค การให้ปากคำกับตำรวจ หรือสัญญาทางกฎหมาย ในกรณีเหล่านี้ให้ขอล่าม โรงพยาบาลและหน่วยงานรัฐหลายแห่งจัดหาให้ได้ บางครั้งผ่านทางโทรศัพท์ เราเขียนคู่มือแยกไว้เรื่องการคุยกับหมอในต่างประเทศ
เช็กลิสต์ฉบับย่อ
คำถาม
วิธีที่ง่ายที่สุดในการคุยกับคนที่พูดอีกภาษาคืออะไร?
ใช้ประโยคสั้นๆ ง่ายๆ พูดทีละเรื่อง แล้วเสริมด้วยท่าทาง ตัวเลข และรูปภาพ ถ้าต้องคุยกันนาน แอปแปลเสียงที่พูดคำแปลออกเสียงจะช่วยให้ทั้งสองฝ่ายคุยกันได้ตามปกติ
ควรพูดให้ดังขึ้นหรือช้าลง?
ช้าลงและชัดขึ้น ไม่ใช่ดังขึ้น เว้นจังหวะสั้นๆ ระหว่างประโยค เลี่ยงคำแสลงและสำนวน และอย่าพูดตัดคำแบบที่เราพูดกันเล่นๆ
ใช้แอปแปลภาษาระหว่างคุยกันถือว่าเสียมารยาทไหม?
ไม่ ถ้าบอกก่อนว่ากำลังจะทำอะไร ให้อีกฝ่ายดูหน้าจอ บอกว่าแอปจะแปลสิ่งที่ทั้งคู่พูด และให้เขาเห็นฝั่งของตัวเอง คนส่วนใหญ่โล่งใจที่ไม่ต้องเดา