Cách nói chuyện với người không nói cùng ngôn ngữ với bạn

Phần lớn các cuộc trò chuyện vướng rào cản ngôn ngữ đều thất bại vì cùng những lý do: câu quá dài, những từ không dịch được, và hai người cứ chờ người kia mở lời trước. Tin vui là mỗi vấn đề đó đều có cách khắc phục đơn giản. Dưới đây là 10 cách hiệu quả, dù bạn dùng ứng dụng phiên dịch, biết vài từ của ngôn ngữ kia, hay chỉ có đôi tay.

1. Nói rõ vấn đề ngay từ đầu

Một câu ngắn như “Xin lỗi, tôi không biết tiếng Nhật. Mình thử nói qua cái này nhé?” sẽ thay đổi bầu không khí. Người kia không còn thắc mắc vì sao bạn ngập ngừng, và cả hai cùng giải quyết một vấn đề. Nếu bạn biết cách nói “xin lỗi” hay “cảm ơn” bằng ngôn ngữ của họ, hãy dùng. Chẳng tốn gì mà lại được người ta kiên nhẫn hơn nhiều.

2. Mỗi câu một ý

“Tôi đặt phòng hai đêm nhưng xác nhận lại ghi một đêm, và tôi muốn hỏi xem có thể ở đến Chủ nhật không” là ba câu gộp lại thành một. Hãy tách ra:

• Tôi đã đặt phòng hai đêm.
• Xác nhận ghi là một đêm.
• Tôi có thể ở đến Chủ nhật không?

Câu ngắn dễ hiểu hơn với người đang học ngôn ngữ đó, và dễ dịch đúng hơn nhiều với người phiên dịch, dù là người hay máy.

3. Dùng từ đơn giản, không dùng thành ngữ

“Dễ như ăn kẹo”, “cháy túi rồi” hay “đầu tắt mặt tối” sẽ không còn nguyên nghĩa khi dịch sang ngôn ngữ khác. Hãy nói thẳng điều bạn muốn nói: “dễ lắm”, “tôi hết tiền rồi”, “tôi rất bận”. Lời mỉa mai và những câu đùa dựa vào chơi chữ cũng vậy: chúng thành ra vô nghĩa, hoặc tệ hơn, thành nghĩa ngược hẳn với điều bạn muốn nói.

4. Nói chậm lại, đừng nói to lên

Nói to hơn không giúp ai hiểu hơn. Nói chậm hơn một chút, ngừng nhẹ giữa các câu thì có. Nói đủ từng chữ: “Bạn có muốn đi không?” thay vì “Đi hông?”.

5. Cho xem số và tên

Giá cả, ngày tháng, giờ giấc, địa chỉ và tên là những chỗ hiểu lầm dễ trả giá đắt nhất. Hãy viết ra, chỉ vào, hoặc giơ ngón tay. Một tên đường viết trên màn hình hơn hẳn cùng cái tên đó được phát âm theo ba kiểu khác nhau.

6. Kiểm tra xem người kia đã hiểu chưa

Nhờ người kia nhắc lại phần quan trọng: giờ, sân ga, liều thuốc. “Vậy là sân ga số 4, lúc 10:15 phải không?” chỉ mất hai giây mà bắt được hầu hết lỗi trước khi chúng thành chuyện.

7. Để họ nói hết câu

Khi ai đó nói qua người phiên dịch, hoặc bằng một ngôn ngữ không phải tiếng mẹ đẻ, họ cần thêm chút thời gian để nói xong. Đừng chen vào ở lần ngừng đầu tiên. Nửa sau của câu thường là phần quan trọng.

8. Dùng ứng dụng phiên dịch có đọc to

Dịch bằng chữ khiến cuộc trò chuyện thành việc chuyền điện thoại qua lại. Một ứng dụng phiên dịch giọng nói đọc to bản dịch giúp hai người vẫn nhìn nhau. Với Kenly, bạn đặt điện thoại ở giữa, mỗi người chọn ngôn ngữ của mình, và chạm vào micrô khi đến lượt. Kenly hiển thị bản dịch ở nửa màn hình của người kia và đọc to, còn nửa của họ được lật ngược để họ đọc được từ phía bên kia bàn.

9. Sửa lỗi thay vì nói lại từ đầu

Dịch máy hay nghe nhầm tên, con số và những từ ít gặp. Khi đó, hãy sửa câu đó thay vì lặp lại cả câu to hơn. Trong Kenly, bạn có thể nhấn giữ câu bị nghe nhầm, sửa lại, và bản dịch sẽ cập nhật theo. Nếu không muốn nói to điều gì đó, hãy gõ ra, Kenly sẽ đọc bản dịch giúp bạn.

10. Biết khi nào cần người chuyên nghiệp

Ứng dụng phiên dịch rất hữu ích ở quầy lễ tân khách sạn, ngoài chợ, với hàng xóm hay ông bà bên người yêu. Nhưng nó không thay thế được phiên dịch viên có chuyên môn khi hiểu lầm có thể gây hại cho ai đó: chẩn đoán bệnh, lời khai với cảnh sát, hợp đồng pháp lý. Ở những nơi đó, hãy yêu cầu phiên dịch viên. Nhiều bệnh viện và cơ quan công quyền có thể bố trí, đôi khi qua điện thoại. Chúng tôi có một bài hướng dẫn riêng về đi khám bác sĩ ở nước ngoài.

Danh sách kiểm tra nhanh

• Nói rằng hai bên không chung ngôn ngữ, và sẽ xoay xở thế nào
• Giữ câu ngắn, mỗi câu một ý
• Thay thành ngữ và tiếng lóng bằng từ đơn giản
• Viết ra số, giờ, giá và tên
• Nhờ người kia nhắc lại phần quan trọng
• Dùng ứng dụng phiên dịch có đọc to để hai người vẫn nhìn nhau